|
 با فراگیری کاتا شاگردان کاراته قدم در راهی میگذارند که در این مسیر بزرگترین اساتید طی طریق نمودهاند. اگر کاتا با روح صحیح خود یعنی با فروتنی و اعتماد تمرین و اجرا شود شاگردان این هنر معانی که در زبان کاتا نهفته است را لمس و درک خواهند نمود.
منشاء کاتا در کاراته
کلیه کاتاها یا بوسیلهی پیشگامان این هنر از چین آورده شده و یا از نسخههای اصلیشان تکامل پیدا کردهاند. اساساً پنج فرم مشت بوکس چینی بیشترین تأثیر را روی هنر رزمی اُکیناوایی داشتند، این سبکهای رزمی چین باستان عبارتند از: مشت اژدها، مشت ببر، مشت پلنگ، مشت مار و مشت دُرنا.
در تمامی این سبکها روشهای متعدد تنفس و حرکت بکار گرفته شدهاند تا ظرفیتهای جسمانی مختلفی را ایجاد کنند و بدین ترتیب، همراه با تمرینات قراردادی، کاراته نیز وارث روشهای خاص تنفسی شد. به شاگردان آموزش داده میشود تا جریان هوا را در داخل بدن خود منظم کرده و آنرا با تکرار حرکات و تکنیکها، همزمان کرده تا قدرت خود را به حداکثر برسانند.
برای مثال تمرین کاتای سانچین تنفس را از سبک مشت اژدهای سیستم شائولین گرفته است در حالیکه کاتای سوپارینپی از روش مشت مار استفاده میکند.
پنج سبک مُشت شائولین
هر یک از تمرینات قراردادی پنج مُشت، ویژگیهای خود را دارند و برای مقاصد خاصی استفاده میشوند.
- مشت اژدها سکون، سبُکی و تغییر بدن را میپروراند و در عین حال بر پرورش روح نیز تأکید دارد.
- مشت ببر قدرت استخوان و مغز استخوان را پرورش داده و در عین حال تأکید بر مهارتهای پرشی دارد.
- مشت پلنگ استفاده از نیرو را تکامل میبخشد و بر پرش و کیفیت حرکات اغفالکننده تأکید دارد.
- مشت مار تنفس و نیروی درونی را تقویت کرده و تأکید روی حساسیت و حضور ذهن دارد.
- مشت دُرنا (مشت لکلک) تمرکز، پایداری و دقت را پرورش میدهد و تأکید بر تصمیمگیری سریع برای شکست دشمن دارد.
و اینها همگی ریشههای کاتاهای کاراته هستند.
اهداف فیزیکی تمرینات کاتا
علاوه بر افزایش دانش تکنیکی شخص، کاتا از نقطه نظر پرورش جسمی دو هدف اصلی دارد. اول تقویت استخوانها و ماهیچهها برای حداکثر کارآیی بیومکانیسم شخص، و هدف دوم پرورش حرکت و افزایش توانایی واکنش و عکسالعملهای سریع در موقعیتهای دفاع از خود است.
اهداف غیر فیزیکی تمرینات کاتا
در تمرین و اجرای کاتا کیفیتهای جسمی غیرمادی نیز وجود دارند که میبایست به آنها توجه نمود که عبارتند از؛ تکامل ذهن و روان و نیز تواضع و فروتنی. با تعظیم قبل و بعد از اجرای هر کاتا تواضع شکل میگیرد، با تعظیم کردن کاراتهکا حرکات خود را در یک وضعیت آرام و آمادهی نبرد که در عین حال از هوشیاری کامل نیز برخوردار است شکل میدهد. مرکز انرژی (ثقل) و یا تاندن، نقطه قدرت و تمرکز بدن میشود و در این حالت کاراتهکا کاملاً آماده مبارزه خواهد بود.
کیفیت حرکات در کاتا
 در کاتا حرکت زائدی وجود ندارد، هر حرکت وظیفه و معنای خود را داراست. در طی اجرای کاتا شخص میبایست از معانی حرکاتش در عین اینکه حریف فرضی خود را همه جا زیر نظر دارد (ذانشین)، آگاه باشد. زمانبندی صحیح هر حرکت نیز اهمیت دارد.
هنگام اجرای تکنیکها (حملهای و یا دفاعی)، کاراتهکا باید روش صحیح تنفس و همزمان کردن آن را با تکنیک، انتخاب کند. کیای، قدرت تکنیک را در هنگام اجرا تقویت میکند، و این نقطهی جمعبندی نیروهای فیزیکی است که در آن هر مفصل و ماهیچه با هماهنگی کامل کار میکنند تا حداکثر قدرت ممکنه را در آن نقطه ایجاد نمایند.
هر کاتا ویژگیهای خود را دارد. در اجرای کاتا کاراتهکا باید سالها تحت نظر یک مربی مجرب آموزش ببیند. این برای اطمینان در اجرای صحیح تکنیکها است و اینکه شاگرد در تمامی نکات ریز و حساس اجرای کاتا، درست تعلیم دیده باشد. نهایتاً شاگرد از کاراته و روشهای تکامل جسمی و روحی که در طول تمرینات قراردادی با آنها درگیر بود بهرهی مطلوب را جسته و به تکامل خواهد رسید.
تمامی کاتاها با تکنیک دفاعی شروع و تقریباً تمامی آنها نیز با تکنیک دفاعی خاتمه مییابند. حقیقتی که در جمله معروف استاد فوناکوشی نهفته است؛ کاراته نیسنته ناشی.
تکامل کاتا
تکنیکهای موجود در کاتا بیش از یک استفاده را دارند و برای این ساخته نشدهاند که در دفاع از خود دقیقاً همانگونه که در کاتا اجرا میشوند، بکار گرفته شود. در عین حال تکنیکهای کاتا طوری طرحریزی شده که در موقعیتهای دفاع از خود حداکثر استفاده ممکنه را داشته باشند. بدین ترتیب تکنیکهای کاتا برای تفسیر و یا حتی تغییر در یک وضعیت خاص انعطافپذیر هستند (انواع مختلف اجرای بونکای از یک حرکت در کاتا).
به کاتا بعنوان بخش مهمی از کاراته توجه خاص میشود و معمولاً یک میجین (کسی که به درجه کنشو "روشنفکر" رسیده باشد) میتواند خالق کاتا باشد و آخرین نفرات در دوران کلاسیک اساتیدی مانند مابونی، میاگی و فوناکوشی بودند. هرچند اساتید مشهور و بزرگ کاراته در طول تاریخ تغییراتی در اجرای تکنیکهای خاص، در طول تمرینات قراردادی دادهاند و بدین دلیل است که امروزه انواع مختلفی از یک کاتا وجود دارد. این تعدیلات بر اساس فلسفهی شو ها ری که اصلی است در هنرهای رزمی که این امکان را میدهد تا کاراتهکا به تکامل روحی و فکری خود برسد و نهایتاً وسیلهای باشد برای تکامل دیگران.
|
